Tam Độc (Si, Tham, Sân)

Trong Phật giáo gọi tham, sân , si chính là Tam độc

“Tham danh tham sắc tham tài,

Luyến ái phiền não bám hoài bên ta.

Sân hận tạo sóng phong ba,

Làm tâm điên đảo sao mà an thân.

Si mê u tối chẳng dừng,

Lầm vào đường dữ muôn phần thương đau.

Tham sân si đó gặp nhau,

Trở thành tam độc tạo bao nghiệp trần.

Vài câu khuyên nhũ ân cần,

Học theo Chánh pháp nghiệp dần lần tiêu

Từ bi bác ái thương yêu,

Đoạn trừ phiền não được nhiều người thương.

Hỷ xả phá chấp vấn vương,

Thân tâm thường lạc mọi đường khinh an.

Tinh tấn tu học mở mang,

Được vào Chánh đạo ngày càng yên vui.

Tam độc là ba thứ ác độc mang đau khổ đến cho con người, phá hoại mọi hạnh phúc an vui của con người. Theo thứ tự thông thường của nó là Tham, Sân, Si;

Song đặt đúng trật tự từ gốc ra ngọn phải nói Si, Tham, Sân.

1.Si: Si là si mê. Không biết đúng lẽ thật giả, không nhận ra phải trái, không thấy được tà chánh, ngu tối mờ mịt là tướng trạng của Si.

Cái si mê căn bản nhất là nhận lầm thân giả dối làm cái ta chân thật, tâm sanh diệt làm cái ta vĩnh cửu. Nơi ta đã nhận lầm thì đối tất cả đều lầm, phát sanh bao nhiêu thứ tội lỗi về sau đều gốc từ cái lầm này mà ra.Thân là tướng duyên hợp hư giả mà lầm chấp thân mình thật.

Ðã thấy thân thật rồi, sanh bao nhiêu thứ bảo vệ gìn giữ nuôi dưỡng tô điểm cho thân, giành giật đuổi bắt tìm cầu cho được những nhu cầu mà thân đòi hỏi. Nhưng không bao giờcó sự thoảmãn của bản thân,vì nó là một thứ ghẻ lở, càng được lại càng đòi hỏi. Chính nó là cái gốc của lòng tham vô tận sau này. Lầm chấp thân là thật thì mọi sự vật lệ thuộc về thân cũng thấy là thật. Do đó chẳng những lo tìm cách bảo vệ thân, cũng lo tìm cách bảo vệ những sự vật lệ thuộc.

Chúng ta cố gìn giữ thân mình, cố tìm kiếm những nhu cầu để thỏa mãn thân mình, cố bảo vệ những sự vật lệ thuộc về mình, kẻ khác cũng thế. Ai cũng muốn thỏa mãn, muốn bảo vệ, song mình được thì kẻ khác phải mất, đó là chỗ đụng nhau của con người. Nhân loại tranh đấu nhau để được từng mảnh vụn vật chất, gốc từ chấp thân thật phát sanh. Bởi cho thân là thật, một khi nó sắp hoại thì mọi sợ sệt lo âu không sao kể hết.Về tâm, cho những thứ suy tư nghĩ tưởng cảm xúc phân biệt... là tâm mình thật.
Song những thứ ấy là tướng duyên theo bóng dáng trần cảnh, chợt có chợt không, bỗng sanh bỗng diệt, không có thực thể cũng không lâu dài.

Bám vào cái giả dối tạm bợ ấy cho là tâm mình. Khi đã chấp là tâm mình rồi, mình nghĩ cái gì cũng cho là đúng, mình tưởng cái gì cũng cho là hay, mình phân biệt điều gì cũng cho là phải. Bảo vệ ý kiến mình chống đối ý kiến kẻ khác. Nếu sự chống đối của một cá nhân với một cá nhân, là ý kiến bất đồng trong phạm vi cá nhân.

Nếu sự chống đối của quần chúng này với quần chúng khác, là tranh đấu ý thức hệ. Bất đồng ý kiến là mầm đau khổ triền miên từ trong gia đình đến ngoài xã hội. Nhưng mà, ý kiến làm sao đồng được, bởi mỗi người sống trong mỗi môi trường khác nhau, sự huân tập hấp thụ khác nhau, kể cả những chủng nghiệp của thời quá khứ cũng khác nhau, đương nhiên vọng tưởng tâm thức phải khác nhau. Bởi những thứ ấy do huân tập mà có nên những bất đồng ấy không thể tránh khỏi.

Thế mà chúng ta lại bảo thủ ý kiến mình là đúng, kẻ khác ắt cũng nhận ý kiến họ là đúng, hai cái đúng? Ý sẽ là gốc đấu tranh. Nếu nói thẳng, ý kiến không có đúng, chỉ vì phù hợp với một số người nào với khoảng thời gian nào, đến những kẻ khác và thời gian khác là sai. Vì thế, người cố chấp ý kiến mình đúng, cuả là họ đã sai. Càng cố chấp càng bảo thủ ý kiến mình là nguyên nhân đau khổ trầm trọng của con người. Chỉ khéo léo dung hòa buông xả để cùng vui vẻ với nhau, là người khôn ngoan nhất.

2. Tham:

Do chấp thân là thật nên khởi tham lam mọi nhu cầu vật chất cho thân. Lòng tham là cái hang không cùng, cái túi không đáy, cho nên không biết đến đâu là đủ. Không có, tham lam muốn có; đã có, tham lam muốn thật nhiều, càng được lại càng tham. Tham mà không toại nguyện liền nổi sân .Quả thật tham là nhân đau khổ vô hạn, con người đến khi sắp tắt thở vẫn chưa thỏa mãn lòng tham. Tham có nhiều loại:

Tham muốn thân này sống mãi không chết, người ta coi cái chết là một họa hại tối đại của con người.

Thế nên, thăm hỏi nhau, chúc mừng nhau, người ta luôn mồm cầu khỏe mạnh, cầu sống lâu trăm tuổi. Bởi có ám ảnh mình sống lâu, nên kinh doanh sự nghiệp đuổi theo danh vọng, mê say sắc đẹp, thích uống ăn ngon lành... cho thỏa mãn thân này. Vì sợ chết nên người ta luôn luôn tránh né tiếng chết, dù cho đến khi bệnh ngặt sắp chết, đi mua hòm về vẫn nói nhắc cái "thọ".

Sự thể tham sống đầy ngập nơi con người, có những người mang thân sống một cách khổ đau đen tối, mà nghe nói chết cũng sợ sệt. Song có sanh nhất định phải có tử, là một định án không thể di dịch, làm sao tránh được. Chỉ có sợ chết mà không biết đường tránh, đây là nỗi khổ tuyệt vọng của con người.

Vì tham sống lâu nên người ta muốn được nhiều tiền của để bảo đảm đời sống.

Muốn được tiền của nhiều, người ta phải tranh đua giành giật với nhau. Ðã là giành giật thì có kẻ được người mất, kẻ được vui cười thì người mất tức tối. Vì thế người được càng nhiều thì thù hận càng lắm. Có khi trong lúc giành giật, chỉ nghĩ phần được về mình, người ta đã càng lấn dẫm đạp trên sanh mạng kẻ khác. Cho nên cái được của ta cũng là mồ hôi nước mắt của người. Người tham tiền của nhiều thì đau khổ cũng nhiều. Bởi vì đâu phải muốn là được, phải lao tâm nhọc trí, phải tốn hao bao nhiêu sức lực mới được. Ðã được lại sợ người ta phá, tìm mọi cách gìn giữ bảo vệ, nhưng có khi nó cũng ra đi.

Khổ công quá nhiều mới được, được rồi lại mất, thật là khổ đau vô kể. Danh vọng là những hạt nước lóng lánh trước ánh nắng mặt trời, người thích những danh vọng cao sang, nhưng khi nắm vào tay nó liền tan biến. Song người thế gian nào có biết chán, cứ một bề ngó lên, được một bậc lại muốn lên một bậc. Chính vì tham lam mong muốn, người ta phải chạy chọt cầu cạnh bợ đỡ những người có khả năng đưa mình lên.

Mong cầu mà được, người ta lại thêm mong cầu. Mong cầu mà không được, người ta phải khổ đau sầu thảm.

Danh vọng là miếng mồi ngon, nên ta mong ước kẻ khác cũng mong ước. Nếu ta nắm được nó trong tay thì kẻ khác cũng tìm đủ cách để gỡ ra. Vì thế, người xưa đã nói "càng cao danh vọng càng dày gian nan". Ít có người ngồi trên chiếc ghế danh vọng được an ổn suốt đời. Song vì tánh cách hào nhoáng của danh vọng hấp dẫn mọi người dán mắt vào đó không biết mỏi. Ðuổi bắt danh vọng, như những đứa bé đuổi bắt bóng, cuối cùng chỉ chuốc lấy sự mệt nhừ. Chỉ ai khôn ngoan khéo biết dừng, người đó sẽ được an ổn.
Sắc đẹp cũng là một thứ men say khiến nhiều người đắm mê đeo đuổi. Bao nhiêu danh từ hạnh phúc yêu đương êm tai, ngọt dịu, thúc đẩy khách si tình chìm sâu trong biển ái, rốt cuộc chỉ là những ảo tưởng đảo điên, do con người điên đảo bày bịa. Hạnh phúc là chiếc mặt nạ của khổ đau, một khi lột chiếc mặt nạ ấy ra liền lộ nguyên hình đau khổ.

Nhưng con người là bệnh nhân của sắc dục, mặc dù biết nó là nhân đau khổ, mà họ vẫn la cà bê bết, không chịu tránh xa.

Người ta đuổi theo sắc dục không khi nào biết chán, như người khát uống nước muối càng uống càng khát. Nó mang họa hại cho bản thân chóng tàn cỗi, lại thêm nhiều sầu thảm khổ đau. Ðam mê sắc dục là người tự phá hoại sanh mạng của chính mình. Những thức ngon ăn uống chỉ có giá trị khi còn tại lưỡi, nuốt qua khỏi cổ nào có ra gì. Thế mà người đời vì miếng ăn giành giật nhau, giết hại nhau. Tốn bao nhiêu mồ hôi, bao nhiêu sức lực, chỉ vì một món ăn ngon.

Hôm nay thích ăn món này, ngày mai đòi ăn món nọ, sự thèm khát đòi hỏi thôi thúc người ta phải khốn khổ nhọc nhằn suốt đời. Rốt cuộc một đời sống chỉ vì nô lệ cho cái lưỡi. Dù có người bảo rằng ăn uống bồi bổ sức khỏe con người, cần thiết cho sự sống, song chúng ta chỉ cần ăn những thức có đủ sinh tố nuôi dưỡng cơ thể là tốt, đừng cầu kỳ món ngon vật lạ, đừng đòi hỏi chả phụng khô lân. Biết chọn thức ăn đủ bồi dưỡng thân này khỏe mạnh là đúng, chớ để cả đời nô lệ cho cái lưỡi.

Lại có lắm người cứ thích nhàn rỗi thảnh thơi, thong thả qua ngày, chẳng ưng làm lụng việc gì. Họ tự cho thân sung sướng là trên hết, không muốn làm động móng tay. Quan niệm này lâu ngày trở hành lười biếng hèn nhát. Họ là những khối thịt thường được vất lên chiếc giường, ném xuống chiếc võng. Cả ngày họ chỉ biết thụ hưởng, mà không ưng làm một công tác gì để có lợi cho mình và giúp ích xã hội. Nếu một đời sống mà tập như thế, kẻ đó tự chuốc bệnh hoạn vào thân và vô ích cho xã hội. Càng ở không càng thấy thân lừ nhừ nhọc mệt, vì thân này là một cái máy hoạt động, nếu không chịu hoạt động máu huyết không được lưu thông, gân cốt không dẻo dai, là cái cớ để bệnh hoạn. Người cố ở không cho sung sướng, đâu ngờ họ tự chuốc bệnh hoạn khổ đau.

3. Sân: Sân là nóng giận.

Do tham lam mà không toại nguyện, hoặc bị ngăn trở liền nổi sân. Một khi nổi sân thì mọi tội ác nào cũng dám làm, mọi khổ đau nào cũng dám tạo. Tất cả sự hung tợn dữ dằn ác độc đều do sân mà phát sanh. Sân có loại bộc phát, có loại thầm kín. Nghe một lời nói trái tai, thấy một hành động không vừa ý liền nổi nóng la ó ầm ầmlà sân bộc phát.

Loại sân này rất nguy hiểm, song đối phương dễ thấy dễ biết. Những điều gì mình muốn được bị kẻ khác ngăn trở, liền nổi giận mặt đỏ, miệng thốt ra lời bất hảo, tay chân quơ múa, toàn thân cử động một cách mất điều hòa. Nếu khi này, đối phương nhường nhịn đi thì khả dĩ dịu lại, bằng không thì cơ nẩu đả khó tránh.

Một phen nổi sân là một trận bão bùng họa hại hiểm nguy không thể lường trước được. Mọi hiểm nguy họa hại trong đời sống của chúng ta đều do sân mang lại. Người ôm ấp lòng sân là kẻ chứa chấp rắn độc trong nhà, tai họa đến một cách dễ dàng chỉ trong giây phút.

Có người được sức mạnh dằn ép lửa sân bộc phát, nhung họ lại nuôi dưỡng nó một cách ngấm ngầm. Khi nghe nói trái tai, họ nổi giận, mà ghì mở trong lòng. Lòng sân này thầm lặng mà ác độc vô kể, vì đối phương không biết được để ngừa đón. Những kẻ có lòng sân thầm kín là con người sâu độc nguy hiểm.

Ðây là đống lửa than, khó thấy mà lâu tàn. Người ôm lòng sân này như ngôi nhà đẹp mà chứa đầy hơi độc. Những kẻ thiếu tinh tế, nhận xét hời hợt, không sao tránh khỏi bị hơi độc làm ngạt thở. Song hại được người chính mình cũng không an ổn gì. Thế nên sân là mối hiểm họa cho mình cho người, mọi khổ đautrong đời này đến muôn kiếp đều do sân gây ra.

Tagged under tham sân si tam độc

Câu Chuyện Nhân Quả Trong Cuộc Sống

Bố thí giúp người - Sung túc mọi người yêu thương

Luật nhân quả là quy luật khách quan của sự sống trong vũ trụ. Có tu học Phật pháp hay không thì mọi người đều sống trong luật nhân quả. Từ sự vận hành của thiên thể, sự chuyển động của sông núi, cho đến cành cây ngọn cỏ, tất cả đều là kết quả của sự vận hành luật nhân quả.

Luật nhân quả là nền tảng của đạo Phật. Với trí tuệ giác ngộ tuyệt vời, Đức Phật đã nói với chúng ta dưới góc độ nhân quả ba đời: nguyên nhân chính của sự giàu có là bố thí.

Làm Việc Thiện Sẽ Thay Đổi Được Số Phận

Vào thời nhà Minh ở trấn Giang Tô Giang Kinh có một tú tài tên là Trương Sinh. Hoàn cảnh gia đình anh ta rất nghèo khó, tư cách của anh thì tồi tệ, thường hay làm hại hàng xóm láng giềng. Tính nết anh ta lại khá hào sảng, tiền của mà anh ta vơ vét được nhờ bắt chẹt dọa dẫm người ta thì anh ta lại tùy ý đem cho khắp nơi, trong số hàng xóm rất nhiều người túng quẫn cũng được anh ta giúp đỡ rất nhiều, cho nên lương thực tiền của trong nhà anh ta chẳng giữ được lâu.

Đồng Tử Bảo Hải - Cảm được kho báu tràn đầy nhờ tu sửa tháp Phật

Nhân: Tu sửa cúng dường tháp Phật,

Qủa: Cảm được kho báu tràn đầy. 

Đức Phật có dạy rằng trong tất cả các hạnh bố thí thì bố thí chỗ ở cho Chư Tăng, xây dựng chùa chiền, đúc tượng Phật...là cách tạo ra phước báo hơn cả. Ngoài ra, với công đức phước báo này, chúng ta cũng có thể hồi hướng cho thân bằng quyến thuộc như Thầy Tổ, ông bà, cha mẹ, anh, em, bạn bè... cùng các chúng sanh đang sống trong khổ cảnh, họ đang mong đợi trông chờ phần phước thiện mà mình hồi hướng. Khi họ hoan hỉ phần phước thiện ấy, ngay tức khắc giải thoát khỏi cảnh khổ được tái sanh cảnh thiện giới hượng mọi sự an lạc.

Câu Chuyện Nhân Quả Trong Gia Đình

Lão Tăng Khai Thị, Hiếu Kính Cha Mẹ

HÃY YÊU THƯƠNG BỐ MẸ HƠN CẢ BẢN THÂN CỦA MÌNH
TU ĐÂU CHO BẰNG TU NHÀ
THỜ CHA KÍNH MẸ MỚI LÀ CHÂN TU.

Hiếu Kính Cha Mẹ, Cả Nhà Thoát Chết

Tháng ba năm Giáp Ngọ thời nhà Thanh, con trai của Cố Thành trú tại Thành Đông, huyện Vũ Tiến, tỉnh Giang Tô lấy Tiền Thị làm vợ. Có một lần, Tiền Thị về nhà cha mẹ đẻ,không lâu quê chồng xuất hiện dịch bệnh, truyền nhiễm rất nhanh và rộng, rất nhiều người chết, mọi người đều sợ bị truyền nhiễm, đến cha mẹ cũng không dám qua hỏi thăm.

Hiếu Kính Cha Mẹ, Phúc Báo Vô Lượng

Hiện nay, mọi người mỗi khi đến ngày sinh nhật thì mổ gà, mổ lợn, mổ cá làm tiệc ăn mừng. Điều này đã vi phạm tôn chỉ báo ơn hiếu kính cha mẹ của trời đất, như vậy không những không có công đức gì, ngượi lại hủy hoại và tiêu hao đi phúc báo và may mắn.

Câu Chuyện Nhân Quả Trong Tình Yêu

Tình Yêu Cũng Có Nhân Quả Luân Hồi

Đức Phật nói: Tình yêu có luân hồi.

Trong nhân quả của hôn nhân, tình cảm giữa người với người là định mệnh. Đó là nhân quả luân hồi, duyên nợ ở kiếp trước, gặp ở kiếp này. Do vướng mắc ở kiếp trước, nên đời này tương phùng gặp nhau.

Truyền Thuyết Tam Sinh Thạch

Theo truyền thuyết, mỗi người đều có tên trên hòn tam sinh thạch của riêng mình. Sau khi chết, con người sẽ được đầu thai, trong thời gian đã thống nhất, con người sẽ đứng ở tam sinh thạch, ước hẹn với cố nhân, tạm biệt quá khứ.

Thiên Niên Chờ Đợi

Có một thiếu nữ dung mạo rất xinh đẹp, xuất thân khuê các, lại có rất nhiều tài nghệ. Ngưỡng cửa nhà nàng có nhiều bà mối tìm đến, nhưng nàng vẫn chưa muốn kết hôn. Bởi vì nàng luôn chờ đợi sự xuất hiện của lang quân như ý.

Câu Chuyện Nhân Quả Trong Giáo Dục

Giáo Dục Nhân Quả 9: Giúp ai đã hứa quyết làm thì sau này mọi dự tính đều suôn sẻ

Nhân: Giúp ai đã hứa quyết tâm
Quả: Sau này dự tính việc làm đều suôn sẻ.

Giữ chữ tín của bản thân tức là ta đã giúp cho công việc của người khác được suôn sẻ, vì vậy nhân quả sẽ báo đáp cho ta. Nhưng làm sao ta dạy trẻ giữ vững được đạo đức này?

Giáo Dục Nhân Quả 14: Mời người sử dụng các chất gây say nghiện hậu quả chính ta sẽ bị mất ngủ, ngu dốt, điên loạn

Nhân: Mời người sử dụng các chất gây say nghiện
Quả: Mất ngủ, ngu dốt, điên loạn

Điều này đôi khi chính người lớn chúng ta còn mắc phải thì làm sao chúng ta có thể dạy con trẻ mình làm được như vậy?

Giáo Dục Nhân Quả 12: Không ngăn kẻ xấu làm sai sau này chính ta cũng sẽ sai dở

Nhân: Không ngăn kẻ xấu làm sai
Quả: Mất năng lực kém dở

Nếu nhìn thấy kẻ khác làm sai mà lòng ta làm ngơ, thì sau này chính ta cũng sai, mất năng lực, kém dở. Vậy là sao chúng ta có thể dạy con trẻ biết đúng sai mà ngăn người? và ngăn làm sao cho hợp lý?

Log in

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cauchuye/public_html/templates/gk_university/layouts/blocks/tools/login.php on line 21
" /> create an account